شعر دریاچه

Ainsi, toujours poussés vers de nouveaux rivages,

Dans la nuit éternelle emporté sans retours,

Ne pourrons-nous jamais sur l’océan des âges

            Jeter l’ancre un seul jour ?

O lac ! l’année à peine a fini sa carrière,

Et près des flots chéris qu’elle devait revoir,

Regard ! Je viens seul m’asseoir sur cette pierre

            Où tu la vis s’asseoir !

Tu mugissais ainsi sous ses roches profondes ;

Ainsi tu te brisais sur leurs flancs déchirés ;

Ainsi le vent jetait l’écume de tes ondes

            Sur ses pieds adorés.

Un soir, t’en souvient-il ? nous voguions en silence ;

On n’entendait au loin, sur l’onde et sous les cieux,

Que le bruit des rameurs qui frappaient en cadence

            Tes flots harmonieux.

Tout à coup des accents inconnus à la terre

Du rivage charmé frappèrent les échos,

Le flots fut attentif, et la voix qui m’est chère

            Laissa tomber ces mots :

« O temps, suspends ton vol ! et vous, heures propices,

            Suspendez votre cours !

Laissez-nous savourer les rapides délices

            Des plus beaux de nos jours !

« Assez de malheureux ici-bas vous implorent :

            Coulez, coulez pour eux ;

Prenez avec leurs jours les soins qui les dévorent ;

            Oubliez les heureux.

« Mais je demande en vain quelques moments encore,

            Le temps m’échappe et fuit ;

Je dis à cette nuit : « sois plus lente » ; et l’aurore

            Va dissiper la nuit.

« Aimons donc, aimons donc ! de l’heure fugitive,

            Hâtons-nous, jouissons !

بدینسان همواره  رانده به سوی  کناره های نو

در شب های بی کرانۀ بی بازگشت 

هرگز بر اقیانوس قرون

روزی لنگر توان انداخت؟

ای دریاچه! سال تازه کارش را به پایان برده   

و بر کرانۀ جویبار های عزیز ، که بازدیدشان نکرد

ببین! من به تنهایی بر این سنگ می نشینم

تو نشستن او را بر این سنگ دیدی

تو همینطوراز زیراین صخره های عمیق، خروش می زدی

و همینطور خویش را تکه می کردی و در دل آبریزهای از هم بریده می ریختی

و همینطور باد  کفِ امواج تو را می فشاند

بر سر پاهای ستودنی اش

به یاد داری؟  شبی در سکوت به آب زدیم

از دور و  بر امواج و در زیر این آسمان 

تنها، طنین آهنگین شناورانی که به آب می زدند

 با جویبارهای همنوای تو بود

به ناگهان نوای نا آشنایی برای زمین

از کنارۀ شیفته،  پژواک ها را در هم زد

رود گوش فرا می داد و آن صدای عزیز این واژگان را بر من فرو فرستاد:

" ای زمان، از پرواز بایست! و شما ، ای ساعات خجسته

از جاری شدن دست نگه دارید!

بگذارید این سرخوشی را بچشیم

بهترین روزهایمان را

بسی سیه روزان در آن پایین دست ها شما را می خوانند

بروید، بروید نزد شان

به روزهایی که می دَرَدِشان برسید

خوشبختان را فراموش کنید،

اما من باز چند ثانیه ای بیهوده درخواست کردم،

زمان از دستم می رود و می گریزد

به شب می گویم: " آرام تر بگذر" و سحر

شب را می زداید

پس دوست بداریم، دوست بداریم ! بشتابیم، از زمان گریزان

لذت ببریم!                                                                                               

شعر دریاچه، لامارتین   

 مترجم: نگارنده

 

ادبیات چوبک

     از سر تا ته همتون یک مشت اسیر و بدبخت مثل کرم تو هم وول می زنید و از همدیگر می ترسید:

     این شد زندگی؟ مرگ به این زندگی شرف داره (چوبک)

 « vous  [n’êtes] tous, tant que vous êtes (litt.  de la tête au fond), [qu’] une poignée de prisonniers misérable  [qui] grillez comme des vers, et avez peur les uns des autres : c’est ça la vie ? (litt. ceci est devenu vie ?) la mort vaut mieux que cette vie »

هرمنوتیک در ترجمه

هرمنوتیک در فارسی معنای دقیقی ندارد و برگرفته از واژه ی یونانی Hermêneuein به معنای شرح دادن، تأویل کردن است. این واژه را در پیوند با نام هرمس دانسته اند.  هرمس پیام آور بالداری از کوه المپوس بود که به کار عرضه و تفسیر سخن می پرداخت. هرمس واسطه ی عرضه ی پیام خدایان بود و دریافت هرمنوتیکی هم به نوعی عرضه کننده ی پیام موجود در متن است.

هرمنوتیک که ابتدا در فلسفه مطرح بود به سبب پیوندی که با درک وفهم دارد در شکل غیر فلسفی و در آثار مکتوب و شفاهی به کار می رود؛ در ترجمه، هرمنوتیک از این رو مطرح است که در فهم و بیان معانی به تفسیر نیاز داریم و یکی از رویکرد های مهم برای مطالعه ی ترجمه به شمار می رود.

تأویل به معنای باز گرداندن کلام از ظاهر خود به آن معنایی است که برای آن احتمال داده می شود و در نهایت، کشف معنایی غیر از معنایی است که از ظاهر کلام دریافت می شود. البته سنت تأویل در مسیحیت ، مرتبط با تلاش برای یافتن حقیقت یکتا و یگانه از خلال عبارات انجیل بوده است!

شلایرماخر Schleiermacher  که پدر هرمنوتیک جدید شناخته می شود معتقد بود برای فهم کامل متن باید زندگی و همچنین آثار نویسنده را دریافت؛ اما از سوی دیگر نمی توانیم نویسنده را بدون فهم آثار او بشناسیم. او برای درک ذهنیت نویسنده که جنبه ی روان شناختی دارد، از تأویل فنی بهره می جوید.

ترجمه رباعی خیام

 

گر می نخوری طعنه نزن مستان را

بنیاد نکن تو حیله و دستان را

تو غرّه بدان مشو که می می نخوری

صد لقمه خوری که می غلام است آن را

Toi qui ne bois pas de vin,      Epargne-nous ta censure ;

Tu te fais un peu trop vain :    Trève de cette imposture !

Tu t’abreuves à des sources,    ô vertueux contempteur,

Telles que notre liqueur  Auprès d’elle n’est qu’eau pur !

 

 

در پرده ی اسرار کسی را ره نیست

زین تعبیه جان هیچ کس آگه نیست

جز در دل خاک هیچ منزلگه نیست

می خور که چنین فسانه ها کوته نیست

Nul n’est admis aux secrets    qui se trament sous le voile,

Et de l’ordre qui qui s’y crée      nul homme n’a le savoir ;

Mais il n’est point de repos,          Sinon au sein de la terre.

Buvons : ce sont des mystères   qui font de longues histoires

 

 

این چرخ فلک که ما در او حیرانیم

فانوس خیال از او مثالی دانیم

خورشید چراغ دان و عالم فانوس

ما چون صوریم کاندر او حیرانیم

La roue des cieux fatidique    qui nous joue et nous égare

À la lanterne magique          précisément se compare :

Le soleil en est le feu,          l’univers est la carcasse,

Nous les images qui passent    sans rien connaître du Jeu.

 

رباعی هایی از عمر خیام   

ترجمه ی ژیلبر لازار